İlgiye mazhar olmayı bekleyen bir anket çalışması:

Diyarbakır, İstanbul ve Hamburg’daki Kürt Gençlerinin Durumu 

Anketin hazırlanmasına 2005 yılının Eylül-Ekim aylarında başlanmıştı. Ancak onca emeğe rağmen anket çalışması, ne yazık ki istenilen, arzulanan ilgiyi görmedi. Bunda Kürt-Kav’ın eksikleri olduğu kadar ankete ilgi göstermeyen Kürtlerin de payı var. Kürtlerin diyoruz, çünkü en çok ilgi göstermesi gerekenler Kürtler; özellikle de Kürt siyasetçileriydi.

Anket sonuçları kitap olarak yayınlandıktan sonra çok sayıda kişiye gönderildi. Siyasal ve kültürel kurumlara, aydınlara, yazarlara, siyasetçilere bizzat elden ulaştırıldı. Ancak şunu biliyoruz: Ankete Türk basını açıktan olmasa da bir ilgi gösterdi. Anketin sonuçlarını yayınlamakta bir isteksizlik görülse de anketle ilgili özel bilgi isteyenlerden biliyoruz ki anket Türklerin ilgisine mazhar oldu. Ancak aynı ilgi, ne yazık ki Kürtlerden gelmedi.

Şu da bir gerçek ki kişi olarak mutfağında yer aldığınız, birçok çalışmasını aktif olarak yürüttüğünüz bir etkinliğin tanıtımında çok rahat davranamıyorsunuz. En azından ben böyle düşündüm. Yaptığımız çalışmayı, mutfağında yer almayanların tanıtmasını, değerlendirmesini bekledim. Başkalarının değerlendirmesi durumunda daha sağlıklı sonuçlar elde edileceğine inandım. Bu olmayınca, çalışmanın geç de olsa gündeme gelmesi gerektiğine inanarak bu kısa açıklamayı ve akabinde anketin içeriğinde yer alan ve önemli gördüğüm bazı soruları ve gençlerimizin yanıtlarını kaleme alma gereği duydum.

Anketle ilgili Kürt-Kav’ın yaptıklarını kısaca anlattıktan sonra, anketin içeriğinde dikkat çeken bazı konularla ilgili bilgiler de vererek bu çalışmayı tanıtmak amacındayım. Aradan yaklaşık bir yıl geçmesine rağmen, anketin güncelliğini halen koruduğuna inandığım için bunu yapma gereği duydum.

Gelelim anketin nasıl yapıldığına:

Doğrusu ilk anda Vakfın olanakları ile anketi yapabileceğimizi, ancak sonuçlarını yayınlamada sıkıntı çekebileceğimizi hissediyorduk. Nitekim öyle de oldu. Anketler tamamlandıktan sonra verileri okuyucuya, ilgililere sunulur hale getirmek, sanıldığı kadar kolay olmadı.

Ekonomik nedenlerden dolayı profesyonellerle çalışma olanağımız yoktu. Tabi bazı gönüllü profesyonellerden, işi bilen dostlarımızdan bedelsiz destek alabildik. Soruların hazırlanmasında, anket verilerinin derlenmesinde bu desteğin önemli bir katkısı var. Yönetim Kurulu üyemiz Zeynel Abidin Kızılyaprak’ın da, Supervizor olarak anketin yayına hazır hale getirilmesinde büyük bir payı var. Kızılyaprak, neredeyse gecesini gündüzüne katarak bu çalışmayı bitirdi.

Basım aşamasında karşılaştığımız en önemli güçlük, ekonomikti. Ne yazık ki destek için başvurduklarımız, anket kitabının basımına destek veremeyeceklerini söylediler. Sadece Kızılyaprak’ın anket çalışmaları nedeniyle Almanya’ya gidişlerinde bireysel destek veren bazı dostlarımız oldu.

Vakıf olarak amacımıza gelince, onu şöyle özetleyebiliriz: Biz esas olarak, yoğun göç alan üç büyük kentteki Kürt gençlerinin duygu ve düşüncelerinin kıyaslamasını yapmayı; öte yandan Kürt coğrafyasından uzaklaştıkça gençlerimizin ne gibi değişimler yaşadığını görmeyi arzuluyorduk. Tabi bunu salt Vakıf olarak merak etmiyorduk. Elde ettiğimiz verileri derleyip ihtiyacı olan yada Kürt gençlerinin mevcut resmini görmek isteyen herkesle paylaşmayı tasarlıyorduk.

Bugün bunu, yaptığımız çalışma gereken ilgiyi görmese bile, nispi de olsa gerçekleştirebildiğimiz için mutluyuz.

Hiç kuşkusuz eksiklerimiz var. Çalışmamız istenildiği kadar profesyonel olmadı. Ancak bu eksiklerimize rağmen yöneticilere, siyasetçilere, araştırmacılara Kürt gençlerinin profili ile ilgili önemli veriler sunduğumuz inancındayım.

Anket için, 16-22 yaş arası 250 gençle birebir konuşuldu. Verilerin değerlendirilmesi döneminde bu gençlerden bazılarının yanıtlarını değerlendirme dışı bırakmak zorunda kaldık. Aynı köyden, aynı aileden, aynı semtten, aynı okuldan olup benzer yanıtlar veren gençler vardı. Ortalama bir değer elde etmemize engel olması muhtemel bu türden 100 gencin yanıtını değerlendirme dışı bıraktık. Kıyaslamanın sağlıklı olması için her kentten 50 genci esas aldık. Gençlerin mümkün olduğunca farklı cinsiyet ve farklı sosyal kesimlerden olmasına dikkat ettik.

Herkes için farklı olabilir, ancak benim için en şaşırtıcı sonuç gençlerimizin Kürt coğrafyasından uzaklaştıkça daha radikal tutumlar içinde olmaları, oldu. Kürt coğrafyasındaki genç en büyük sıkıntıyı hala yaşamasına, her gün şiddetle iç içe olmasına rağmen şiddete ve ölüme karşı çıkıyor, şiddetsiz bir yaşam arzuluyor. Hamburg’daki Kürt gençleri arasında ise “ölürüm-öldürürüm” edebiyatı yapanlar daha fazla...

Anketten görünen o; Hamburg’daki gencin sıkıntısı, Diyarbakır ya da İstanbul’daki kadar değil. Diyarbakır’daki genç hem işsiz hem de ciddi bir ekonomik darboğazda. Kürt coğrafyasındaki gençlerin radikal tutumlar içinde olmamalarında, halen umutlarını yitirmemelerinin sanırım ciddi bir etkisi var. İstanbul’daki genç, Diyarbakır’dakine rağmen nispeten daha radikal; ancak İstanbul’daki gencin belirgin olarak gözüken bir ekonomik sıkıntısı da var. İstanbul’daki genç, Kürt coğrafyasında yaşayan gençler kadar yakınlarından ekonomik destek almadığı için yaşama karşı daha tepkili...

Bu sonucun bende şöyle bir çağrışımı da olmadı değil: Hamburg’daki genç nispeten rahat ve bu nedenle verip veriştirebiliyor. Ancak Diyarbakır’daki sıkıntının bizzat içinde ve ısrarla bu sıkıntının bitmesini bekliyor. Bu sıkıntıların biteceğine olan umudu nedeniyle radikal tutum geliştirmekten şimdilik imtina ediyor.

Elbet anketimizin ortaya çıkardığı birçok sonuç var. Ancak en önemli ve sevindirici olanın, gençlerimizin halen tükenmeyen bir umutlarının olduğunu görmektir...

Anket 176 sayfa ve toplam 52 sorudan oluşuyor. Kitabın sonunda Zeynel Abidin Kızılyaprak her soruyu ayrıca değerlendiriyor.

Bazı sorular açık uçlu ve yanıtları da bir o kadar birbirinden farklı ve uzun. Bu nedenle kitabın tümünü bu yazının devamına almak olası değil. Bu nedenle soruların tümünü almak yerine en önemlilerini buraya aldım.