Jı kurka ra çerokek

Kundirk

Xwudanê sebrê, bûye Mîrê Misirê

 

Herem: Xelkedondurma

Berhevkar: Uskê Cîmîk

Ji devê Zewka Heçko

11.04.2005

 

Çi hebû çi tunebû, li zemanekî bere, li paş malan hevte-hevta kûçikan, zire-zira keran, hîre-hîra hespan, vîçe-vîça çûçika, qîrçe-qîrça araba, qîje-qîja jina, firîskîya şivanan, vîze-vîza meşan hebûn û di vî qerqeşe de pîrkek hebû û jê kurkan re va çeroka digot:

Li gundekî merek û jinek hebûye. Zarokên van tûne bûne û her ro, jinkê li ber Xude geriyaye û gotiye: Xude, Xude, dergûşekê bide min, ma ev kundirkek bibe.

 

Sal derbas bûne. Berf û baran barîne. Li zivistaneke jinik bi ducana bûye, li havîne jî dergûşek anîye rû dine û de tu were ev dergûşa jî Kundirkek bûye û pêlçikên wê jî zer bûne.

 

Her şev, ji kundirke keçkekê por zer derketiye. Dê û bavê wê her şev bi keçika xwe lîstine. Kundirke ji van ra gotîye: Yek, qet kesî ra qala min mekin. Dudu, her ku ro derket, min se cara avdin ku ma qalikî min zîya nebe. Sise, ke ez xwastim xere min bidin wî û ma ew her ro min se care av de. Çar, ji heft sala şunda, ezê ji qalikî xwe derkevim û ma ev qalikî min bişewtîne.’

 

Kundirk mezin bûye. Roke Kundirk, xwe tûlit kiriye, li ber dîya xwe dastiye û ji wê re gotiye: Dîya min ê delalê, ezê hîro ji te re li ser arxe (çem) kinca bişum.

Dîya wê gotiye: Na kundirka min a delal, tu nizanî kinca bişuyî. Tu kundirkekê.

Kundirke gotiye: Tu ji min re kerê me amedake, tere biavê ser kere, hêleke tere kinca û teşte û hêla din jî min têkê.

 

Dayîka wê ker amede kiriye. Ter avêtiye ser kere. Hêleke tere kinc û teşt kiriye û hêla din jî kundirk kiriye.

 

Ker çûye ser arxe. Germ e, havîn e, her derek ji germe bux girtiye. Kundirke mezkiriye ku, li dora arxe kes tûnebûye. Kundirk ji tere derketîye. Wê xwe dayîye ber ro, qalike li ser we hîşk bûye û bûye çar alîya, her çar alî ji hevdû veqetîyana, yek çû rohelat, yek çû roava, yek çû bakûr, yek çû başûr. Di nav wan keçkekê pir rind û por zer derketiye. Her der bi rindî ya wê biriqîye. Kundirke, qalikên xwe bi lez berhev kiriye û ew kirine nav ave ku me hîşk nebin.

 

Wê ar dadeye, biroş dayîye ser êr, av kiriye biroşe. Hetak av germ bûye, wê kinc li ava sar xistiye. Paşe wê kinc yek bi yek kirine legane û bi ava germ, bi saûne sustîye û him jî bi toqêç ew kût kirine. Paşe wê kince şuştî avêtiye ser çere ku ma ev le ber ro zîya bibin.

Heta ku kinc zîya bibin, wê serê xwe di arxe de şuştîye û pore xwe şekirîye.

De tu were, hinek porê wê bi rû ave ve çûye.

 

Kundirke kinc zîya kirine, ev bi teşte ve kirine hêleke tere. Paşe xwe kiriye nav qalikên kundir, her çar aliye kundir, mîna bere bûye yek parçe û ev jî ketîye hêla dine tere.

 

Ji çend ro şunda, ji gundekî din, lawike mîr bi çend hevalên xwe va çûne awe(neçîr). Ro çûye ava. Van xwastine ku hespên xwe li ser çem avdin û paşe herin mal. Van hatine ser arxe. Lawike mîr mezkiriye ku di nav ave de tiştekî mîna zerekî dibiriqe. Ew nêzîkî we dibe. Wî ew ji nav ave derxistiye. Meskiriye ku ew telek pore. Pore kundirke. Wî bi xwe bi xwe gotîye: “xwudanê vî pore ecep kîye? Qe na ew jî mina wî porê dibiriqe. Ezê xudanê vî porê binîm“

Paşe, wî por kiriye nav destmaleke û bi hevalên xwe va çûne mal.

 

Seda (sibe) bûye. Lawike mîr, xulamên xwe re gotiye: Herin, li gundên dora arxe bigerin ka van ronan kî hatîye ser çem, ke kinc şuştine, ke serê xwe şuştiye, ji min re xebereke binîn. Vê xeber men cem min.

Xulam ketine re. Van, li gundên e li dora arxe gerîyana. Hatina gundê kundirke. Van, ji jineke pirs kirine: Pîre, van ronan qe kesî li wî erxe kinç şuştin?

Pîre ji van re got: Çend ro berve, di ber malê min re kerek derbas bû. Di terê kere de, hêleke teşt û kinç têda bûn û hêla din jî tiştekî qolit têde hebû lê min nedî ku çi di vir daye.’

Xûlaman bi merekekî ji wê pirs kirine: Xûdanî kere kîye? Mala van li kû ye?’

Pîre mala kindirke ji van re nimandîye û ev çûne malê kundirke.

 

Xulam hatine mala kundirke, ji dayîka kunderke pirs kirine: Me bîhîst kû, van ronan ji mala we hena li ser arxe kinç şuştine.

Dayîka kundirke got: raste, keçka min li ser arxe kinç şuştin lê ew ji Xude kundirkeke, ew ne mîrovekî mîna me ye.

Xulamên lawike mîr, qet esa xwe nekirine, xatire xwe ji dayîka kundirke xwastine û ketine re.

 

Xulam hatine cem lawike mîr û gotin: Wan ronan qet kes neçûye ser arxe. Lê jinekê pîr ji me re got: “Yeke li ser arxe kinç şuştiye. Em jî çûn mala wê. Dayîka wê ji me re got; “raste, keçka min li ser arxe kinç şuştin, lê ew ji Xude kundirkeke, ew ne mîrovekî mîna me ye.”

Lawike mîr bi van gotinan bawer kir û bi xwe bi xwe got: “xudanî vî porê ew e. Di wê kundirke de sirek heye, lê ez nizanim çi ye?

 

Lawike mîr çûye ba dê û bavê xwe, ew porê mîna zerekî dibiriqe bi van nimandîye û gotîye: Ez xudanî vî porî nasnekim lê dile min ketîye xudanî vî porî. Qe na ew jî mîna vî porê dibiriqe. Herin ji min re bixwazin. Lê ew keçka kundirkeke, ne mîrovekî mîna meye.

Dê û bavê wî bi gotinên wî şaş mane, çav li van bûne heyşt. Van li çavên hevdu meskirine

û gotine: Lawi min Lawê min î delal, te xwe şaş kiriye, ew çi şore ku em ji te re kundirkekî bixwazin, Li vê dune tu keçik nemane ku tu ji me tiştekî weng dixwazî.

 

Van kir, lawik kir, dê û bavê wî bêçare çûne malê kundirke.

Van li mala kundirke runiştine. Çay û qehve vexwarine. Şor tîr kirine. Bavê lawikê mîr ji van re gotîye: Em bo xwazginîye hatin cem we. Em keçka we ji lawikê me re dixwazin. Keçka we di çi halî da ye em dizanin, ew kundirkeke. Dilê me xûsgînîye tûnebû, lê lawikê me delale malê me ye.

Dê û bavê kundirke, şertên keçkê xwe ji van ra gotine. Van jî ev şertena qebûl kirine. Bêçare, wê şeve bav û dayîka lawikî mîr, kundirk kirine hemîza xwe û ew birine mala xwe.

 

Van, kundirk kirine oda nîvane. Van ji lawik re şertên Kundirke gotine û Lêwik jî ev şertena qebûl kirine.

 

Lawikê mîr êdî her ro se care Kundirk av kiriye.

Ji heft sala şunda,  roke ji kundirke keçkek derketîye. Mala mîr pir kêf dane û heft ro heft şeva dol û zirne lêxistine û ew kirine bûk.

 

 

 

 

Bigire - Kapat