Efsane ya Gola Xwe

Li gora efsane, li zemane bere, însên wexta ku xwe pê lazim diwûye vana xwe ji gola biçûke li ber Evşîye Husî Cane ku bi Xelika va giredayî derdixistine... Xude sewa ku ma însan vêxwe neme gola ku avşîrîn kiriye `Gola Xwe`...

Efsane viqesî bi çend sed sala berwe li Gavûr Oren a ku nêske Evşî Dûme derbasbûye.

Mîre wî zemanî lawike xwe tunebûne, se keçike xwe hebûne, keçike xwe mezin dibin, tene berzewace, mîr jî êdin pîr bûye, mîr şaş diwe ke di şûna xwe ke, ji ber ku lawike wî tunene ew dixwaze ji lawike ku vi keçike wî ra bizewicin yekî têke şûna xwe, textî xwe yî mîr bide wî. Ji bo ve bane keçike xwe dike û ji wana pirsekê dipirse, ew ji her se keçike xwe vê pirse pirs dike;

"Hûn ji min çiqes hez dikin?"

Keçika mezin diwê;

"Kekî minî delal ez ji te viqesî zer, viqesî micewhera hez dikim"

Keçika navîn diwê;

"Kekî minî delal ez ji te viqesî vî welatî hez dikim"

Keçika biçûk diwê;

"Kekî minî delal ez ji te mîna tama ku ku xwe dide hez dikim"

Wexta ku mîr cewaba keçika biçûk dibîze bi ve xulî diwe, bana eskere xwe dike, vi eskere xwe ra diwê "Vê keçike ji vir vi dûrxin, bikşînin welate dûr" .

Zeman pir tere hendik tere, welate mîr dikeve tuneyî ye, li ser texte mîr mere keçika wîye mezin heye. Tuneyî mezin diwe, gola xwe dimiçiqe, xwe li tu dera naye dîne, her kes vêxwe ye, mîr vêxwe ye, mîr ji xwarina tame heynane. Ew xebere dikîşne herkesî diwê ke ji min ra bîndirêk xwe hûna eze nîvî serwetî xwe pêdêmê.

Mîr keçika xwe ye ku gotî `ez mîna tamê ku xwe dide ji te hez dikim` niha fam dike, heta xwe dizane. Xebere dide her dere diwê "Keçika min ji min ra hûnin".

Keçika mîr vedigere mal mîr vi keçika xwe ra diwê "min ef bike" , keçika xwe vi lawike ku keçik jê hez dike dizewicîne, çel ro, çel şev li dole texe. Welate mîr mîna bere dikeve nav heyîye, herkes pê xenê diwe.

çavkanî: Fata Hese

berhevkar: Îsmaîl Eker

Tuz Gölü Efsanesi

Efsanaye göre, Eskiden insanlar tuz ihtiyacını, Gölyazı belde sınırları içinde bulunan Hewşiye Husiye Cane yaylasının önündeki küçük gölden karşılıyorlarmış...Tanrı insanların bir daha tuzsuz kalmamaları için o dönem tatlı su gölü olan tuz gölünü tu-za dünüştürmüş...

Efsane, bundan yüz yıllar önce, su an bizim saz dedigimiz bölgede yani avsi dumme nin biraz ilerisinde olan GAVUR OREN de gecmektedir.

Dönemin krali, erkek cocuk sahibi ola maz, erkek cocuklari hep ölü dogar. kral artik caresiz üç kızını büyütmektedir. Gün olur, devran olur, kızlar büyür. Krald a artık yaşlanır, tahtına kimi bırakacağını düşünür. Erkek çocuğu olmadığı için, kızlarını evlendireceği erkek- lerden birini tahtına getirmeyi düşünür. Ama hangi kızının kocası ile???

Kral bir gün kızlarını huzuruna davet eder. Her bir kızına şu soruyu sorar: ‘beni ne kadar seviyorsunuz?’ der;

Büyük kızı:

‘benim güzel babam seni altın ve mücevher kadar seviyorum’ der...

Ortanca kızı;

‘benim güzel babam, seni bu ülkeden daha çok seviyorum’ der...

  Küçük kızı;

‘benim güzel babam seni tuzun verdiği tad kadar seviyorum” der...

Bunu duyan baba öfkelenir, tahtından öfkeyle kalkar, ve askerlere kızını uzak diyarlara sürgün etmelerini emreder...

Aylar sonra Kral, büyük kızını evlendirir ve kocasını tahtına oturtur.

Kral erkek torun beklerken, ülkesi kıtlık felaketi ile karşı karşıya gelir:

tabiat ana, Tuz gölünü kurutur. Yer yüzünde herkes tuzsuzluktan kıvranır; Tanrılara adaklar adanır, kurbanlar kesilir..Yıllar geçer. Kıtlık kendisini iyice hissettirir insanlar üzerinde.

Kral, yediği yemeklerden tat almamaktadir, ve bir dirhem tuz getirene servetinin yarısını vereceğini söyler.

Aylar geçer. Yıllar geçer. Kral, bir zamanlar kendisini tuz kadar sevdiği kı- zına yapmış olduğu kötülüğü anlar, ve kendisinden nefret eder. Kral, kızını bulmaları için ülkenin dört bir ta rafına haber salar. Aylar sonra kızı bulunur ve krala getirilir. Kral, kızını en sevdiği erkekle evlendirir, ve kırk gün kırk gece düğün yaptırılır.

Ardından Kral tanrıdan af diler, kurbanlar adar ve ülkesinin insanları eskisi gibi bolluk içinde yaşamlarını sürdürürler...